Yn Ein Delw Ein Hunain?


Mae'r arddangosfa gydweithredol hon yn nodi canmlwyddiant Prifysgol Morgannwg a'i hail-eni’n Brifysgol De Cymru wedi uno gyda Phrifysgol Cymru Casnewydd yn 2013.  Mae'n tynnu'n bennaf ar gasgliad amgueddfa gelf y brifysgol ei hun a'i delweddau o dde Cymru. Mae llawer o'r darnau sy’n cael eu harddangos yn ymwneud yn uniongyrchol â hanes y Brifysgol a agorodd yn 1913 fel Ysgol Mwyngloddiau De Cymru a Sir Fynwy. Mae gan ddarnau eraill gysylltiad mwy cyffredinol gydag agweddau ar y dde Cymru fodern a chyfoes. Mae'r ddelwedd uchod yn dangos Miners outside empire theatre Tonypandy (1910) gan Levi Ladd (1877-1952) 

Mae’r arddangosfa wedi ei rhannu’n dair pennod yn ôl thema. 


Cymdeithas 

Mae'r bennod hon yn delweddu’r hyn oedd yn creu cymdeithas lofaol. Mae'n cynnwys portreadau o dri phennaeth cyntaf yr Ysgol Mwyngloddiau. Y cyntaf o'r rhain oedd yr Albanwr George Knox a gofnodir mewn ffotograff du a gwyn, yn yr un ffordd â’i fab William (a oedd yn fyfyriwr yn yr Ysgol yn 1913-14 ac yn llywydd ei thîm rygbi cyntaf. Bu farw yn y Rhyfel Byd Cyntaf). 

Mewn cyferbyniad, mae'r paentiad ' Warm and Cool' gan Joan Baker (a ddaeth yn aelod staff blaenllaw o Ysgol Gelf Caerdydd ar ôl yr Ail Ryfel Byd) yn dangos menyw ddu ifanc yn cerdded i'r gogledd o'r brif reilffordd yng Nghaerdydd tua 1960. Darlunnir esgidiau wedi'u taflu o streic 1984-85 y Glowyr gan David Garner ac mae'r Mewnwr enwog Gareth Edwards wedi ei bortreadu mewn clai gan John Hughes. 

Lle 

Mae'r peintiadau o le yn amrywio o'r cynrychioliadol ('Caerleon College ' gan Thomas Rathmell a 'Bargoed III' gan Gillian Hilbourne) i'r mwy haniaethol ('Barry College' gan Leslie Moore a 'Rhymney' gan Robert Alwyn Hughes).

Y Cof a’r Dychymyg

Mae gan baentiadau tywyll diweddar Gareth Hugh Davies, Ken Elias a Phil Nicol nodweddion ffilmig, ‘film noir’ bron, tra bo paentiad lliwgar 1985-86  Iinterior no 3’ Ernest Zobole a'i bennawd papur newydd 'Never Again' yn gyfeiriadaeth at ddeugain mlynedd ers Hiroshima o bersbectif y Rhondda. Defnyddir geiriau hefyd yng ngwaith pren Paul Pieter Piech yn cyfleu’r gerdd 'Bells of Rhymney ' gan y bardd Idris Davies.  Mae ffotograffau  Keith Arnatt a Tina Carr ac Annemarie Schone yn farddonol eu naws ac yn edrych yn debyg I baentiadau.  Mae atgofion am deithio yn cael eu cyfleu mewn paentiad bychan gan Neil Burridge ac mewn darluniad mawr gan Stefanie Tuckwell. 

Mae'r arddangosfa ar agor o 18 Tachwedd 2013 tan 17 Mawrth 2014