Y Gyfres 70: Y Cymoedd: Y Grup Cymreig yn 70

29 Hydref 2018 – 31 Ionawr 2019

Ar gyfer ei saith deg mlwyddiant, mae’r Grŵp Cymreig yn lansio cyfrol ddwyieithog newydd bwysig am y Grŵp wrth agor ei arddangosfa ddiweddaraf, Y Gyfres 70: Y Cymoedd.

Heddiw, gyda’i aelodaeth bresennol o dri deg chwech o artistiaid, y Grŵp Cymreig yw un o’r grwpiau artistiaid proffesiynol amlycaf ei broffil yng Nghymru. Mae’r arddangosfa hon, rhan o gyfres ddathliadol sydd ar daith drwy Gymru ar gyfer ei saith deg mlwyddiant, yn cynnwys gwaith aelodau cyfredol y Grŵp.

Yn wreiddiol, casgliad o gymdeithasau celf cysylltiedig oedd y Grŵp Cymreig a sefydlwyd ym 1948 fel Grŵp De Cymru. Dim ond ym 1957 y cyflwynwyd aelodaeth unigol i artistiaid, mewn cyfnod lle gwelid proffesiynoldeb cynyddol. Fodd bynnag, parhaodd derbyn cymdeithasau celf yn aelodau ynghyd ag arddangosfeydd agored yn nodwedd o’r Grŵp am flynyddoedd lawer. Dim ond yn y 1970au y daeth yn grŵp hollol broffesiynol ar ôl newid ei enw i ‘Y Grŵp Cymreig’.

Mae llawer o’r aelodau cyfredol wedi’u gwreiddio’n ddwfn yn esblygiad y Grŵp. Daeth yr aelodau parhaus hynaf, Glenys Cour ac Islwyn Watkins, yn artist-aelodau ar ddiwedd y 1950au, gyda Glenys wedi ymaelodi â chymdeithas gysylltiedig sef Cymdeithas Gelf Abertawe ym 1950. Fodd bynnag, mae un ar ddeg o aelodau wedi ymaelodi er 2008 ac efallai ei fod yn fwy amrywiol ei natur nag y bu erioed o’r blaen. Yr aelod ifancaf yw Gustavius Payne, cadeirydd presennol y Grŵp.

Ar gael o 15 Tachwedd 2018 mae cyfrol ddwyieithog newydd Y Grŵp Cymreig yn 70. Wedi’i chomisiynu’n arbennig gan y Grŵp drwy Ffenest Gam a’i hysgrifennu gan David Moore, mae’n llawn darluniau gan gynnwys gweithiau celf neilltuol, ffotograffau newydd ac effemera printiedig dadlennol. Gan edrych ar waith yr aelodau unigol presennol, mae’r llyfr yn amlygu hanes eu hymwneud â’r Grŵp. Mae hefyd yn rhoi sylw i aelodau diweddar gan fwrw golwg o’r newydd ar gymeriad y Grŵp. Mae’n datgelu hefyd fod y Grŵp dros y degawd diwethaf wedi arddangos yn helaeth yng Nghymru yn ogystal â datblygu partneriaethau â grwpiau yn yr Unol Daleithiau a’r Almaen.

Mae David Moore wedi gweithio’n helaeth i amgueddfeydd ac orielau yng Nghymru gan ddatblygu diddordeb mewn celfyddyd Gymreig a chasgliadau celf cyhoeddus ar draws y wlad.

Yn ei saith degfed flwyddyn mae’r Grŵp Cymreig yn parhau i wneud cyfraniad sylweddol i godi proffil y celfyddydau gweledol yng Nghymru gartref yn ogystal ag yn rhyngwladol.

Moon Figures 1 gan Heather Eastes